‘Fazilet’, insanın iyilik yapmasını ve kötülükten uzak durmasını sağlayan ruhsal yeteneklere denir.

Fazilet kelimesinin türetildiği ‘fazl’ kelimesi, artmak, fazlalaşmak, üstün olmak, üstünlük, ihsan anlamlarına gelmektedir.

Fazilet kelimesi yeni Türkçemizde ‘erdem’ kelimesi ile karşılanmaktadır.

Fazilet’in zıddı, rezilettir.

Fazilet kavramının bir terim olarak ahlâk literatüründe sonradan kazandığı kapsamlı anlamlar ayet ve hadislerde geçmemekle birlikte, bir çok ayet ve hadislerde çeşitli ahlâkî faziletlere geniş şekilde yer verilmiştir. Kur’an-ı Kerim’in genelinde iyi ahlâk ilkeleri, farklı anlatımlarla işlendiği ve bunların teşvik edildiği görülmektedir.

Kur’an-ı Kerim’de buyurulur: “Aranızda fazlı (birbirinize iyilik etmeyi) unutmayınız.” (1)

“İnsanlardan özürsüz olarak yerlerinde oturanlar ile, maları ve caları ile Allah yolunda cihad edenler bir olmaz. Allah malları ve canlariyle cihad edenleri, derece bakımından oturanlardan üstün kılmıştır..” (2)

Kur’an-ı Kerim’de 104 yerde geçen fazl ve bu kökten türeyen diğer kelimelerin büyük bir kısmı Allah (c.c.)’ın genel olarak varlıklar alemine, bütün insanlara, inananlara ve özel olarak da Muhammed (s.a.v.) ümmetine, ayrıca belli kişi ve zümrelere karşı maddi ve manevi lütuf ve cömertliğini ifade eder.

Hadis kitaplarımızda, geçmiş peygamberler, Hz. Muhammed (s.a.v.), halifeler ve diğer sahabilerin ahlâk ve şahsiyetlerinin tanıtıldığı ‘fezail’ veya ‘menakıb’ başlığını taşıyan bölümlerde İslâm ahlâkında fazilet sayılan davranışlara ilişkin önemli bilgiler bulunmaktadır.

-----------------------------

(1) Bakara sûresi, 2/237.

(2) Nisa sûresi, 4/95.